Kiến tạo những hải trình an toàn

Kỳ II: Nơi dữ liệu trở thành quyết định

“Dữ liệu khảo sát chỉ hoàn thành sứ mệnh khi trở thành quyết định trên buồng lái.”

Ba tháng sau bão Yagi, những chuyến tàu trọng tải lớn đã trở lại khu vực Hòn Gai - Cái Lân, mang theo nhịp sống sôi động của một cảng biển trọng điểm. Ít ai biết rằng phía sau mỗi quyết định điều động an toàn của người hoa tiêu là cả một hành trình thầm lặng của những người khảo sát luồng hàng hải. Kỳ II của loạt ký sự "Kiến tạo những hải trình an toàn" tiếp tục theo dấu hành trình ấy - nơi những điểm đo dưới đáy biển trở thành cơ sở cho từng quyết định trên buồng lái.

Ba tháng sau cơn bão

Đầu tháng 12/2024.

Đã hơn ba tháng kể từ ngày bão Yagi quét qua Quảng Ninh.

Biển đã trở lại bình yên. Những chuyến tàu hàng lại nối nhau ra, vào khu vực Hòn Gai - Cái Lân như nhịp thở quen thuộc của một cảng biển lớn.

Nếu chỉ nhìn mặt nước, ít ai nghĩ nơi đây vừa trải qua cơn bão mạnh nhất trong nhiều thập kỷ.

Nhưng khi xuồng hoa tiêu rẽ sóng tiến ra khu neo đậu, nhìn về những dãy núi đá vôi của Vịnh Hạ Long, dấu vết của cơn bão vẫn còn hiện lên rất rõ.

Màu xanh từng phủ kín các triền núi đã không còn nguyên vẹn. Thay vào đó là những mảng màu xám bạc kéo dài theo sườn đá. Hàng nghìn thân cây bị gió quật gãy vẫn đứng trơ trên vách núi, như những vết sẹo mà thời gian vẫn chưa kịp xóa.

Biển đã lành. Nhưng núi vẫn còn mang thương tích.

Khung cảnh ấy khiến tôi nhớ đến đêm khảo sát ba tháng trước.

Một đêm mưa lạnh.

Một con tàu phải dừng giữa lúc đang làm nhiệm vụ.

Một hệ thống khảo sát được chuyển từ tàu này sang tàu khác ngay giữa biển.

Và một tiếng hô vang lên trong buồng lái:

"Tàu đắm anh ơi!"

Những ký ức ấy vẫn còn nguyên vẹn.

Hôm nay, tôi trở lại Hòn Gai.

Không phải để khảo sát.

Mà để chứng kiến hành trình tiếp theo của những dữ liệu từ đáy biển.

Người đầu tiên của chặng hải trình cuối

Khoảng 9 giờ sáng, một chiếc xuồng hoa tiêu rời bến, hướng ra khu neo đậu nơi một tàu hàng trọng tải hàng chục nghìn tấn đang chờ vào cảng.

Ngày hôm trước, con tàu đã được dẫn từ khu vực đón trả hoa tiêu ngoài khơi vào khu neo an toàn. Khi cầu cảng sẵn sàng tiếp nhận, hoa tiêu sẽ tiếp tục dẫn tàu thực hiện chặng hành trình cuối cùng.

Quãng đường chỉ vài hải lý.

Nhưng cũng là quãng đường đòi hỏi độ chính xác cao nhất.

Hai bên là hệ thống báo hiệu hàng hải.

Phía trước là khu nước hạn chế.

Phía dưới là chuẩn tắc luồng đã được khảo sát, kiểm tra và cập nhật.

Sai số đôi khi chỉ tính bằng từng centimet.

Chiếc xuồng áp sát mạn trái con tàu.

Một chiếc thang dây được thả xuống.

Hoa tiêu Ngoại hạng Nguyễn Minh Châu nhanh nhẹn bước từng bậc lên boong.

Đối với người đi biển, đó là hình ảnh quen thuộc.

Nhưng mỗi lần leo lên chiếc thang dây cao hàng chục mét bên mạn một con tàu hàng lớn, người hoa tiêu vẫn phải tập trung tuyệt đối.

Một sơ suất nhỏ cũng có thể phải trả giá rất đắt.

Hoa tiêu Nguyễn Minh Châu (bên trái) trên tàu EVA

Lên đến buồng lái, anh Châu đứng lặng vài giây trước ô cửa kính rồi mới bắt đầu trao đổi với thuyền trưởng.

Việc đầu tiên anh làm không phải là đưa ra mệnh lệnh điều động.

Mà là kiểm tra lại toàn bộ thông tin phục vụ dẫn tàu.

Pilot Card.

Thông số mớn nước.

Tình trạng động lực.

Khả năng điều động.

Điều kiện thủy triều.

Hướng và tốc độ gió.

Thông tin về luồng...

Mọi dữ liệu đều đã được chuẩn bị từ trước.

Nhưng trên buồng lái, chúng vẫn được kiểm tra thêm một lần nữa.

Bởi trong nghề hoa tiêu, không có chỗ cho sự chủ quan.

Khi dữ liệu biết "đi"

Nhiều người nghĩ rằng người hoa tiêu chỉ bắt đầu đưa ra quyết định sau khi bước lên buồng lái.

Thực tế lại khác.

Ngay trước khi người hoa tiêu đặt chân lên boong tàu, phương án điều động đã được hình thành từ rất nhiều nguồn thông tin.

Dữ liệu khảo sát mới nhất về độ sâu luồng.

Thông tin thủy triều.

Dự báo gió.

Dòng chảy.

Hệ thống báo hiệu hàng hải.

Kế hoạch khai thác cầu bến.

Đặc tính kỹ thuật của con tàu.

Tất cả được tổng hợp, cập nhật và đối chiếu trước khi người hoa tiêu đưa ra quyết định.

Ánh mắt anh liên tục chuyển giữa cửa kính buồng lái và màn hình ECDIS.

Mỗi quyết định đều dựa trên dữ liệu.

Đó cũng là lúc tôi nhận ra rằng, công việc của những người khảo sát trong đêm mưa ba tháng trước vẫn chưa kết thúc.

Những điểm đo dưới đáy biển hôm ấy vẫn đang tiếp tục một hành trình mới.

Có người từng hỏi tôi:

"Đo xong rồi thì dữ liệu để làm gì?"

Câu hỏi tưởng như rất đơn giản.

Nhưng câu trả lời lại không hề đơn giản.

Dữ liệu khảo sát không giống một bản báo cáo được cất trong tủ hồ sơ.

Sau khi được thu nhận ngoài hiện trường, dữ liệu tiếp tục được kiểm tra, xử lý, loại bỏ nhiễu, hiệu chỉnh theo mực nước và đối chiếu với các lần khảo sát trước khi được cập nhật phục vụ công tác quản lý và bảo đảm an toàn hàng hải.

Đến khi người hoa tiêu mở màn hình ECDIS trên buồng lái, những con số ấy đã trải qua rất nhiều công đoạn kiểm chứng.

Chúng không còn là những điểm đo vô tri.

Đó là cơ sở để người hoa tiêu lựa chọn phương án điều động.

Là cơ sở để một con tàu hàng chục nghìn tấn có thể tiếp tục hành trình.

Mười centimet dưới đáy biển

Con tàu từ từ rời khu neo với tốc độ chỉ vài hải lý mỗi giờ.

Qua ô cửa kính buồng lái, những phao báo hiệu lần lượt lùi về phía sau.

Mọi thứ diễn ra bình lặng.

Nhưng trong đầu người hoa tiêu là cả một chuỗi dữ liệu đang được đối chiếu liên tục.

Mực nước triều.

Ảnh hưởng của gió.

Đặc tính điều động của con tàu.

Khoảng hở an toàn dưới đáy.

Độ sâu luồng.

Vị trí của từng phao báo hiệu.

Tất cả được ghép lại thành một phương án điều động.

Đã nhiều lần tôi nghe câu hỏi:

"Luồng thiếu có 10 centimet thì có gì đáng kể?"

Nếu đứng trên bờ, 10 centimet chỉ bằng chiều ngang của một bàn tay.

Nhưng dưới đáy biển, 10 centimet lại có ý nghĩa hoàn toàn khác.

Bởi chỉ một thay đổi rất nhỏ của độ sâu luồng cũng có thể làm thay đổi thời điểm dẫn tàu, lượng hàng tàu được phép chuyên chở hoặc phương án điều động.

Đối với những tàu hàng cỡ lớn, chỉ cần thay đổi 10 centimet mớn nước, tải trọng khai thác có thể thay đổi hàng trăm nghìn tấn.

Nếu độ sâu luồng không đáp ứng yêu cầu, chủ tàu có thể phải giảm hàng, chờ thủy triều hoặc chuyển tải ngoài khơi, kéo theo thời gian và chi phí phát sinh.

Vì vậy, từng centimet dưới đáy luồng không chỉ là con số kỹ thuật.

Đó còn là giá trị của an toàn và hiệu quả khai thác.

Tàu EVA nhìn từ vị trí hoa tiêu trên mạn phải

Điều người khảo sát luôn nghĩ tới

Đêm khảo sát sau bão Yagi.

Khi chúng tôi kiên trì đo đi đo lại từng tuyến khảo sát.

Không ai nhắc đến doanh thu.

Không ai nói về chi phí logistics.

Điều duy nhất mọi người nghĩ đến là:

"Số liệu phải đúng."

Bởi chúng tôi hiểu rằng, sai số của một điểm đo không dừng lại trên màn hình máy tính.

Nó sẽ đi tiếp.

Đi đến bàn làm việc của người xử lý dữ liệu.

Đi vào hải đồ.

Đi lên màn hình ECDIS.

Đi cùng người hoa tiêu.

Và cuối cùng, đi cùng chính con tàu.

Đó là lý do nghề khảo sát luôn có một nguyên tắc rất nghiêm ngặt.

Không có dữ liệu nào được phép ước lượng.

Không có nghi vấn nào được phép bỏ qua.

Không có chướng ngại vật nào được kết luận chỉ sau một lần đo.

Mọi kết quả đều phải được kiểm chứng.

Đó cũng là lý do, trong buổi sáng phát hiện xác tàu chìm ở khu vực hạ lưu cặp phao số 5 và số 6, chúng tôi đã khảo sát chồng phủ theo nhiều hướng khác nhau trước khi đưa ra kết luận cuối cùng.

Không phải vì thiếu tin tưởng thiết bị.

Mà vì muốn chắc chắn rằng những quyết định sau này của người đi biển sẽ được đặt trên nền tảng của những dữ liệu đáng tin cậy nhất.

Niềm tin trên mỗi hải trình

Con tàu tiếp tục tiến vào cảng.

Qua ô cửa kính buồng lái, những phao báo hiệu lần lượt trùng khớp với hình ảnh hiển thị trên màn hình ECDIS.

Sau khi tàu cập cầu an toàn, hoa tiêu Nguyễn Minh Châu quay sang tôi, mỉm cười và nói:

"Với việc cập nhật kịp thời dữ liệu khảo sát, cải chính trực tiếp thủy triều và tính toán ảnh hưởng của gió, chúng tôi có thêm cơ sở để đưa ra quyết định nhanh, chính xác và an toàn trong quá trình điều động tàu."

Tôi nhìn ra ngoài cửa kính.

Những phao báo hiệu vẫn lặng lẽ đứng đó.

Bỗng hiểu rằng điều người khảo sát gửi đến người hoa tiêu không chỉ là những dữ liệu chính xác.

Đó còn là niềm tin.

Niềm tin để đưa ra những quyết định đúng đắn.

Niềm tin để mỗi chuyến tàu tiếp tục hành trình an toàn.

Tàu EVA đang cập cảng Cái Lân

Đón đọc Kỳ III: "Hành trình của một điểm đo"

Tác giả: Đồng Duy Mạnh