Kiến tạo những hải trình an toàn

Kỳ IV: Dữ liệu kết nối những hải trình

"Không có dữ liệu nào tự xuất hiện trên màn hình của người đi biển. Phía sau mỗi điểm độ sâu, mỗi mực nước, mỗi tín hiệu AIS hay mỗi ký hiệu trên hải đồ là hành trình của những con người âm thầm làm việc ở những nơi khác nhau. Chính dòng chảy dữ liệu được họ gìn giữ mỗi ngày đang kết nối những hải trình, góp phần đưa hàng hải Việt Nam hòa vào dòng chảy của thế giới."

Dữ liệu bắt đầu từ những bàn tay

Ba kỳ trước, tôi đã kể về một đêm khảo sát sau bão, về hành trình của một điểm đo và con đường để dữ liệu đi từ đáy biển đến màn hình ECDIS trên buồng lái.

Nhưng càng làm nghề lâu, tôi càng hiểu rằng, một điểm đo chỉ là điểm khởi đầu. Điều khó hơn là giữ cho giá trị của điểm đo ấy không bao giờ bị đứt quãng theo thời gian.

Có lần tôi theo chân một tổ công nhân đi bảo dưỡng trạm quan trắc khí tượng hải văn ngoài biển.

Trạm được đặt trên một đèn biển bằng kết cấu bê tông cốt thép, cao giữa khoảng không chỉ có gió, sóng và hơi muối.

Muốn tiếp cận thiết bị, mỗi người đều phải mang đầy đủ dây đai an toàn, móc khóa và các dụng cụ bảo hộ. Gió ngoài khơi thổi mạnh, chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể gây nguy hiểm.

Người công nhân đứng cạnh tôi không nói nhiều.

Anh lặng lẽ lau từng tấm pin năng lượng mặt trời.

Kiểm tra điện áp của hệ thống nguồn.

Vệ sinh từng đầu nối tín hiệu.

Làm sạch cảm biến gió, cảm biến mực nước.

Thử lại bộ truyền dữ liệu.

Tôi hỏi:

"Những việc nhỏ như thế này có cần làm kỹ đến vậy không?"

Anh chỉ mỉm cười:

"Nếu một đầu nối bị ôxy hóa hoặc tấm pin bám quá nhiều muối biển, trạm có thể mất tín hiệu. Khi đó dữ liệu sẽ bị gián đoạn." Anh vừa nói xong rồi lại cúi xuống tiếp tục công việc, như thể điều mình làm mỗi ngày chẳng có gì đặc biệt.

Tôi chợt hiểu.

Đối với người sử dụng, dữ liệu chỉ là những con số xuất hiện trên màn hình.

Nhưng để có những con số ấy, đã có người đứng nhiều giờ giữa gió biển, chỉ để lau sạch một tấm pin năng lượng mặt trời.

Sau khi được thu nhận, dữ liệu tiếp tục truyền về máy chủ của VMSC qua Internet, được xử lý rồi công bố phục vụ cộng đồng hàng hải.

Ít ai biết rằng, để một giá trị mực nước hay tốc độ gió xuất hiện đúng thời điểm trên màn hình, phía sau là rất nhiều công việc âm thầm như thế.

Khi ánh đèn cũng trở thành dữ liệu

Ở những tuyến luồng hàng hải, một nhóm người khác cũng đang bắt đầu công việc của mình.

Con tàu công tác lần lượt tiếp cận từng báo hiệu.

Người công nhân kiểm tra vị trí.

Kiểm tra đặc tính ánh sáng ban đêm.

Kiểm tra dấu hiệu ban ngày.

Kiểm tra nguồn điện.

Kiểm tra pin mặt trời.

Kiểm tra thiết bị AIS AtoN.

Mưa hay nắng.

Biển động hay biển lặng.

Những chuyến kiểm tra ấy vẫn diễn ra đều đặn.

Đối với người đi biển, báo hiệu hàng hải là ánh đèn dẫn đường.

Nhưng trong hàng hải điện tử, mỗi báo hiệu còn là một "điểm dữ liệu" liên tục phát tín hiệu AIS để tàu thuyền và các hệ thống dẫn đường nhận biết chính xác vị trí của nó.

Ban ngày, người đi biển nhìn thấy báo hiệu bằng mắt.

Ban đêm, họ nhìn thấy ánh sáng.

Còn trên màn hình ECDIS, họ nhìn thấy chính báo hiệu ấy dưới dạng dữ liệu số.

Một báo hiệu.

Ba cách hiện diện.

Một sứ mệnh.

Giữ cho hải trình luôn an toàn.

Khi mọi dữ liệu cùng cất tiếng nói

Có một thời gian, mỗi loại thông tin gần như tồn tại riêng biệt.

Hải đồ là hải đồ.

Mực nước là mực nước.

Thông báo hàng hải là thông báo hàng hải.

AIS là AIS.

Người đi biển phải tự tổng hợp tất cả để đưa ra quyết định.

Ngày nay, hàng hải thế giới đang thay đổi.

Thế giới hàng hải đang chuyển từ những hệ thống dữ liệu riêng lẻ sang một hệ sinh thái mà mọi thông tin đều được kết nối. Đó chính là định hướng của khung tiêu chuẩn S-100 do IHO phát triển và đang được nhiều quốc gia triển khai.

Ở đó, hải đồ điện tử không còn là một bản đồ tĩnh mà trở thành nền tảng kết nối nhiều lớp dữ liệu.

Người đi biển sẽ không còn phải tự ghép từng mảnh thông tin như trước. Trên cùng một nền tảng, họ có thể tiếp cận đồng thời dữ liệu về độ sâu, mực nước, gió, AIS, báo hiệu hàng hải và nhiều dịch vụ số khác.

Hệ thống sẽ giúp họ nhìn thấy toàn bộ bức tranh.

Đó cũng là hướng đi mà VMSC đang từng bước chuẩn bị.

Hiện nay, Tổng công ty vẫn duy trì sản xuất, cập nhật và phát hành hải đồ điện tử theo tiêu chuẩn S-57 để phục vụ cộng đồng hàng hải trong nước và quốc tế thông qua các nhà phân phối như PRIMAR và UKHO.

Song song với đó, VMSC đang đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu kỹ thuật và chuẩn bị đầu tư hạ tầng phần cứng, phần mềm để từng bước chuyển đổi sang hệ sinh thái S-100 theo lộ trình của IHO.

Đó không chỉ là sự thay đổi của công nghệ.

Đó là bước chuẩn bị để hàng hải Việt Nam hòa vào dòng chảy số của hàng hải thế giới.

Khi dữ liệu trở thành niềm tin

Trong quá trình thực hiện Kỷ yếu mười năm phát hành hải đồ điện tử, Ban Biên tập không muốn tự nói về mình.

Chúng tôi muốn lắng nghe những người đang trực tiếp sử dụng dữ liệu.

Những phản hồi gửi về khiến tôi nhớ rất lâu.

Giám đốc Cảng vụ Hàng hải Hải Phòng đánh giá rằng việc ứng dụng ENC đã góp phần nâng cao hiệu quả điều hành hệ thống VTS, hỗ trợ quản lý giao thông hàng hải và giảm thiểu tai nạn trong khu vực.

Là nhà phân phối hải đồ điện tử cho cộng đồng hàng hải quốc tế, PRIMAR ghi nhận chất lượng dữ liệu ENC của Việt Nam ngày càng được nâng cao và luôn được cập nhật kịp thời để phục vụ cộng đồng hàng hải quốc tế.

Các chuyên gia của UKHO - một trong những cơ quan thủy đạc hàng đầu thế giới đánh giá cao năng lực chuyên môn, tinh thần hợp tác và trách nhiệm của đội ngũ kỹ thuật Việt Nam trong quá trình xây dựng và duy trì cơ sở dữ liệu hải đồ điện tử.

Điều đáng quý là trong những lời nhận xét ấy, người ta không nói nhiều về phần mềm hay thiết bị. Điều được nhắc đến nhiều nhất lại là sự tin cậy của dữ liệu và trách nhiệm của những con người tạo ra nó.

Có lẽ, đối với những người làm nghề, đó mới là phần thưởng lớn nhất.

Điều kết nối những hải trình

Có người từng hỏi tôi:

"Nghề của anh làm ra điều gì?"

Tôi đã suy nghĩ rất lâu.

Chúng tôi không làm nên biển.

Cũng không làm ra những con tàu.

Chúng tôi chỉ làm một việc tưởng như rất nhỏ.

Đó là giữ cho những dữ liệu về biển luôn đúng.

Nhưng chính từ những dữ liệu tưởng như rất nhỏ ấy, những con tàu có thể đi đúng luồng.

Những cảng biển có thể hoạt động.

Những chuyến hàng có thể đến đúng hẹn.

Và những người đi biển có thể bình yên trở về.

Từ người khảo sát thủy đạc thức trắng giữa đêm mưa.

Đến người kỹ sư xử lý từng điểm đo.

Người biên tập hải đồ chuyển hóa hàng triệu con số thành ngôn ngữ của người đi biển.

Người công nhân lặng lẽ lau từng tấm pin trên trạm quan trắc.

Người bảo dưỡng báo hiệu hàng hải giữ cho từng ánh đèn luôn sáng, từng thiết bị AIS luôn hoạt động.

Họ làm việc ở những nơi khác nhau.

Nhưng cùng gìn giữ một dòng chảy không bao giờ được phép đứt quãng.

Đó là dòng chảy của dữ liệu. Một dòng chảy chưa bao giờ ngừng lại, cũng như biển chưa bao giờ ngừng đổi thay.

Và cũng là dòng chảy của trách nhiệm.

Có lẽ, đó cũng là ý nghĩa đẹp nhất của nghề bảo đảm an toàn hàng hải.

Chúng tôi không chỉ tạo ra những sản phẩm kỹ thuật.

Chúng tôi đang góp phần xây dựng một môi trường hàng hải an toàn, minh bạch và hội nhập; nơi mỗi điểm đo chính xác, mỗi ánh đèn báo hiệu được duy trì, mỗi dòng dữ liệu được kết nối đều góp phần tạo dựng niềm tin của cộng đồng hàng hải quốc tế đối với Việt Nam. Đó cũng là cách những sản phẩm kỹ thuật của Việt Nam lặng lẽ hiện diện trên buồng lái của hàng nghìn con tàu quốc tế, góp phần khẳng định vị thế và trách nhiệm của Việt Nam trong cộng đồng hàng hải toàn cầu.

Có thể sẽ không ai nhớ tên những người khảo sát thủy đạc, những người biên tập hải đồ, những công nhân bảo dưỡng báo hiệu hay vận hành trạm quan trắc. Nhưng mỗi khi một con tàu quốc tế cập an toàn vào cảng Việt Nam, trong hải trình ấy luôn có một phần công sức của họ.

Có thể ở một nơi rất xa, trên màn hình ECDIS của một con tàu quốc tế đang hướng vào cảng Việt Nam, một ký hiệu báo hiệu hàng hải vừa được cập nhật, một mực nước vừa được làm mới, một dữ liệu khảo sát vừa được sử dụng.

Người đi biển sẽ không biết những con người đã tạo nên dòng dữ liệu ấy là ai. Nhưng điều đó cũng không còn quan trọng. Bởi công việc của họ chưa bao giờ nhằm để được nhớ đến.

Điều kết nối những hải trình không chỉ là công nghệ.

Mà chính là trách nhiệm của những con người lặng lẽ đứng sau từng dòng dữ liệu.

Có lẽ, đó cũng là cách những hải trình an toàn được kiến tạo.

Tác giả: Đồng Duy Mạnh